STAPHORST – Onder grote belangstelling vond op maandag 4 mei de jaarlijkse Dodenherdenking plaats in Staphorst. Het centrale thema van de avond was ‘de geschiedenis begrijpen’, een boodschap die zowel in de toespraak van de burgemeester als in de bijdragen van de lokale jeugd luid doorklonk.
De herdenking begon om 19.00 uur met een bijeenkomst in de Gereformeerde Kerk De Bron. Na de dienst volgde een stille tocht naar het monument op het marktplein. Hier verzamelden zich talloze inwoners, waaronder opvallend veel jongeren, om gezamenlijk stil te staan bij de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog, de oorlog in Indonesië en latere vredesmissies.
Na het blazen van het taptoesignaal en twee minuten indrukwekkende stilte, zongen de aanwezigen gezamenlijk het eerste en zesde couplet van het Wilhelmus.
Burgemeester waarschuwt voor uitsluiting
Burgemeester Jan ten Kate hield een indringende toespraak waarin hij de link legde tussen het verleden en het heden. Hij benadrukte dat onrecht vaak klein en geruisloos begint.
“De geschiedenis laat zien dat onrecht niet plotseling begint, maar start met het uitsluiten van groepen mensen. Stap voor stap werden in de jaren dertig groepen buiten de gemeenschap geplaatst,”
aldus Ten Kate.
De burgemeester stond specifiek stil bij de lokale geschiedenis van Staphorst, zoals de honderden Joodse mannen die in 1942 werden weggevoerd uit de drie werkkampen in de gemeente, en de twintig mannen die na een razzia in 1944 nooit meer terugkeerden. Volgens Ten Kate zitten deze gebeurtenissen diep in het gezamenlijke geheugen van de Staphorster gemeenschap verankerd.
Ten Kate riep de aanwezigen op om alert te blijven en verantwoording te nemen voor elkaar. Hij citeerde hierbij de Duitse theoloog Dietrich Bonhoeffer: “Zwijgen tegenover het kwaad is zelf kwaad.” De burgemeester sloot zijn rede af met een krachtige oproep:
- Kom in actie voor wat rechtvaardig is.
- Zwijg niet tegenover het kwaad.
- Bied weerstand aan machten die mensen uitsluiten.
- Kies voor vrijheid en neem verantwoordelijkheid voor elkaar.
Stem van de jeugd
De betrokkenheid van de jongere generatie werd dit jaar gesymboliseerd door Feline Talsma, de winnares van de voorleeswedstrijd van de plaatselijke basisscholen. Zij droeg het gedicht ‘De geschiedenis begrijpen’ van A. van der Klaauw voor. In het gedicht werd de vraag gesteld of we de lessen uit het verleden nog wel horen als de stemmen van de generatie die het meemaakte langzaam wegvallen.
De plechtigheid werd officieel afgesloten met een kranslegging door vertegenwoordigers van verschillende organisaties, gevolgd door een defilé langs het monument. De organisatie van de avond was in handen van de Stichting 4 mei Staphorst.
Door de verhalen te blijven vertellen, hoopt de gemeenschap van Staphorst dat de herinnering aan de slachtoffers levend blijft en dat de lessen over vrijheid en uitsluiting ook aan toekomstige generaties worden doorgegeven.
